Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman.

Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás.

Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge.

Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach.

Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.

Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman.

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana.

Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin.

Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad.

Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha ar fud na Breataine?

Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann?

Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana.

Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana.

Foclóir:

• An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution
• Táille: Fee
• An chosmhuintir: The common people
• Spáilpíní: Nomadic farmworkers
• Díspeag: Belittle
• Coitianta: Common
• Éirimiúil: Intelligent
• Ag toraíocht: Searching
• Achrann: Dispute
• Sloinnte: Surnames
• Meán: Average
• Maoiniú: Financing
• Eachtrannaigh: Foreigners
• Bhí fonn orthu: They were keen to
• Todhchaí: Future
• Ag maolú: Petering out
• Naimhdeas: Animosity
• Sofheicthe: Visible
• Léirsithe: Demonstrations
• Inimirce: Immigration
• Ganntanas oibrithe: A lack of workers

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.

Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.

In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.

Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?

Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?

Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin

Foclóir:

Léirsithe: Demonstrations

Breosla: Fuel

Iniúchadh: To examine

Iompar: Transport

An Meánoirthear: The Middle East

Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea

Faoiseamh: Relief

Réiteach: Solution

Beart: Package

Scuainí: Queues

Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor

Díomhaoin: Idle

Earraí: Goods

Imníoch: Concerned/anxious

Rogha: Choice

Fiontraí: Entrepreneur

Éiginnteacht: Uncertainty

Costas reachtála: Running cost

Achmhainní nádúrtha: Natural resources

Móin: Turf

Leochaileach: Vulnerable

See omnystudio.com/listener for privacy information.